Van vers beton tot verhard beton: Bekisting

28 Mei 2019
 

De bekisting levert een belangrijke bijdrage tot het welslagen van een betonconstructie en bepaalt het uitzicht, de structuur en de kleur van het oppervlak (fig 2.5.1). De bekisting schenkt aan het beton zijn architecturale eigenschappen. Niettemin wordt er soms te weinig zorg en aandacht aan besteed
 

Keuze van de bekisting

  • In principe kiest de bouwonderneming de bekisting op basis van de volgende criteria:
  • type werk of element
  • kwaliteit van het betonoppervlak
  • mogelijkheid tot (veelvuldig) hergebruik
  • eenvoud van montage
  • thermisch isolatievermogen
  • prijs.


 

Bekistingsmaterialen

  •  ruwe of geschaafde planken
  • behandelde houten panelen
  • multiplex platen
  • geplastificeerde bekisting (polyester, polystyreen, linoleum, elastomeren, ...)
  • metalen bekisting.


 

Algemene eisen voor bekistingen 

  • nauwkeurige afmetingen
  • waterdichtheid (fig 2.5.2)
  • stijfheid, geen vervormingen (fig 2.5.3)
  • zuiverheid
  • lage hechting aan verhardend beton
  • esthetisch uitzicht van de oppervlaktestructuur (fig 2.5.4 en 2.5.5)


 

Soorten bekisting 

In het algemeen geldt dat naarmate een bekisting meer absorbeert, het oppervlak gladder en geslotener zal zijn, aangezien het overtollige water en de luchtbellen van het pas gestorte beton, op zijn minst gedeeltelijk, geabsorbeerd zijn. Wanneer voor zichtbeton houten panelen worden gebruikt, moeten ze dezelfde mate van hergebruik hebben. Het absorberend vermogen van hout vermindert immers bij elk gebruik en zal op die manier andere kleurnuances veroorzaken. Ruwe planken moeten vooraleer ze gebruikt worden, met cementmelk verzadigd worden. Op die manier kan men de ongelijkheden in het hout min of meer elimineren.

Niet-absorberende en waterafstotende bekistingen bevorderen plaatselijke concentraties van fijne deeltjes (micro-ontmenging) en een verhoging van de W/C-factor. Hierdoor ontstaan onregelmatigheden in de kleur van het betonoppervlak ("wolken"). Belangrijke ontmenging aan het oppervlak kan leiden tot een verlies van duurzaamheid (zie hoofdstuk 4.1). 


 

Ontkistingsmiddelen 

Ontkistingsmiddelen of -producten worden gebruikt om de bekisting zonder problemen los te maken van het betonoppervlak en daarbij geen schade te veroorzaken aan één van beide (fig 2.5.6). Ze moeten met zorg worden aangebracht in een dunne en gelijkmatige laag vóór de wapening wordt geplaatst. Overtollig product moet worden weggenomen met een doek. Vlekken of grijsnuances aan het betonoppervlak zijn vaak een gevolg van het verkeerd aanbrengen van het ontkistingsproduct (fig 2.5.7).

Er zijn verschillende soorten ontkistingsproducten, zoals oliën, wassen, lakken en emulsies.
Ze zijn geformuleerd met of zonder een oplosmiddel. Oplosmiddelvrije ontkistingsproducten zijn klaar voor gebruik na aanbrenging. Ontkistingsmiddelen met een oplosmiddel zijn dit pas nadat de oplosmiddelen zijn verdampt. De droogtijden kunnen aanzienlijk langer zijn bij lage temperaturen, hoge luchtvochtigheid of bij het aanbrengen van een dikke laag product. Langdurige blootstelling aan weer en wind dient hoe dan ook vermeden te worden om volledige verdamping te vermijden.

 
image 2 5
Fig 2.5.1 Voorbeeld van een proef met verschillende bekistingen en gebruik van verschillende ontkistingsproducten. Alles werd met hetzelfde beton gestort

 

Du béton frais au béton durci : Coffrage - image 2 5
Fig 2.5.2 Effect van bekistingsvoegen die onvoldoende dicht zijn

 

image 2 5
Fig 2.5.3 Onvoldoende stijfheid van de bekisting en van de uitsparingen tijdens het storten van vloeibaar beton

 

Du béton frais au béton durci : Coffrage - image 2 5 4
Fig 2.5.4 Geslaagd betonoppervlak : bekisting met ruwe houten planken

 

image 2 5
Fig 2.5.5 Voorbeeld van een erg geslaagd oppervlak in gestructureerd beton

 

image 2 5
Fig 2.5.6 Door een lokaal tekort aan ontkistingsproduct is het beton bij het ontkisten plaatselijk afgerukt

 

image 2 5
Fig 2.5.7 Kleurverschillen in een betongevel te wijten aan een slechte verdeling van het ontkistingsmiddel